Muhasebe Sorularınızı Sorun Yanıtlayalım

Enflasyon ortamında satın alınan stokların fiyatları işletmeye giriş tarihlerine göre değişik olmaktadır. Stokların maliyetleri hesaplanırken enflasyon etkisini değişik açıdan yansıtan farklı stok değerleme yöntemleri uygulanmaktadır. Bu  yöntemler ve fiyatlar genel seviyesindeki değişiklikleri yansıtma özellikleri şöyledir.

 

2.1. İlk Giren İlk Çıkar Yöntemi - FİFO (First in First Out)

    

İlk Giren İlk Çıkar Yöntemi; ilk satın alınan ticari malların yine satınalma tarihlerine göre ilk önce satılacağı varsayımına dayanır.

Enflasyonist ortamlarda ilk alınan ticari mal stok kalemlerinin fiyatlarının düşük olması; satışların maliyetinin düşük çıkmasına böylece de işletmenin fazla kar elde etmiş gibi görünmesine sebep olur. Bu da gereksiz fazla vergi verilmesi ve kar dağıtımının yapılmasına neden olacağından işletmenin öz sermayesini olumsuz yönde etkiler.

 

2.2. Son Giren İlk Çıkar - LİFO (Last İn First Out)

 

Bu yönteme göre ticari işletmelerde satılan ticari malların en son alınanlardan yapılacağı varsayılır. Dolaysıyla en son alınanların fiyatları dikkate alınarak maliyetler hesaplanır. Stokta kalanlar ise ilk alınanların fiyat tutarlarını içerir. Bu yöntemde satılan ticari  malların maliyetleri yüksek, buna karşılık stok maliyetleri düşük kalmaktadır.

      

Bu yöntemin kullanılmasıyla satış karlarının dolaysıyla vergi ve temettü ödemelerinin daha az olmasına ve işletmenin özsermayesinin korunmuş olmasına karşın, stok değerlerinin düşük olmasıyla da gerçek özvarlıkların gösterilmemesine neden olmaktadır.

 

2.3.  Ortalama Maliyet Yöntemi

 

Bu yöntem kendi içinde "Tartılı ortalama ve hareketli ortalama yöntemi " olarak ikiye ayrılmaktadır.

 

Tartılı ortalama yöntemi; değişik tarihlerde farklı fiyatlarla yapılan tüm ticari mal alışlarının toplam maliyetlerinin, toplam ticari mal miktarına bölünerek bulunan bir ortalamayla  satılan ticari malların maliyetlerinin hesaplandığı bir yöntemdir.

        

Hareketli Ortalama Yöntemi; bu yöntemde ortalama maliyet her ticari mal  alışında tekrar hesaplanır. Her ticari mal alışında alınan malın miktarı mevcut ticari malın miktarına, maliyeti de mevcut malın maliyetine eklenerek; toplam maliyet, toplam miktara bölünerek ortalama maliyet hesaplanır.

         

Bu yöntemler; fiyatlar genel seviyesindeki değişikliklerin maliyetlere ağırlıklı veya hareketli oluşuna göre yansıtılmasını sağlar. Sonuç olarak, ortalama maliyet yöntemleri de fiyatlar genel seviyesindeki artışları gerçek anlamda yansıtmaya yetmemektedir. Çünkü bu yöntemler kullanılırken dikkate alınan maliyet bilgileri kaydedildikleri tarihteki değerleri ifade ettiklerinden bilançonun düzenlenmesi tarihindeki cari para değerlerini ifade etmemektedir. Ancak bununla birlikte hareketli ortalama yöntemi daha gerçekçi bir maliyet hesaplamasına olanak verir.

 

3. SON GİREN İLK ÇIKAR YÖNTEMİ (LİFO)  İLE  STOKLARINI DEĞERLEYEN İŞLETMELERİN MAL ALIM SATIMINA İLİŞKİN ARALIKLI VEYA SÜREKLİ ENVANTER YÖNTEMLERİNİN KULLANILMASINDA KARŞILAŞILAN MALİYET FARKLILIKLARI

 

Stok giriş ve çıkışlarının hangi değerlerle kaydedileceği ticari mal  hareketlerinin muhasebeleştirilmesinde uygulanan "aralıklı" veya " sürekli"  envanter kayıt yöntemlerine göre de farklı olabilmektedir. Bu farklılık LİFO yönteminin uygulanışına ilişkin bir örnekle aşağıda açıklanmıştır.

 

   X Anonim şirketinin aralık 2000 dönemindeki ticari mal hareketleri şöyledir.

                     

 

Tarih                Açıklama                     Miktar             Fiyat                Tutar      

 

01. 12.2000.   Devir Stok                   100 Adet           800.-              80.000.-   

02. 12.2000    Alınan                          110 Adet         1.000.-                       110.000.-

10.12.2000.     Alınan                          120 Adet         1.100.-            132.000.-

15.12.2000.     Alınan                          150 Adet         1.200.-            180.000.-

                                                    

                       Toplam                       480 Adet                                502.000. TL

 

Tarih                Açıklama                     Miktar

 

03.12.2000      Satılan                         100 Adet

12.12.2000      Satılan                         120 Adet

16.12.2000      Satılan                         140 Adet

                                                           

Toplam                      360 Adet

 

X Anonim şirketinin ticari mal alışlarıyla ilgili  yapacağı muhasebe kaydını tek bir yevmiye kaydında  ve bu alışların kredili olduğunu varsayarsak kayıt  aşağıdaki şekilde olacaktır.

______________      /       __________________

153. TİCARİ MALLAR HESABI                                422.000.   

191. İNDİRİLECEK K.D.V.                                           71.740.

                           320. SATICILAR HESABI                                493.740.

.....nolu ft ile kredili ticari mal alış kaydı            

______________      /        ___________________

 

 a. Aralıklı Envanter ve Lifo Yöntemine Göre Satılan Ticari Malların Maliyeti

 

Bu yöntemde son giren ticari mallar ilk olarak çıkmış kabul edildiğinden

16.12.2000 Tarihindeki satışı 150 Adet X 1200 TL =  180.000 TL

12.12.2000 Tarihindeki satışı 120 Adet X 1100 TL =  132.000.TL

03.12.2000 Tarihindeki satışı   90 Adet X 1000 TL =    90.000.TL

                                                                               

             Toplam Satılan Ticari Mal Maliyeti              402.000. TL olmaktadır.

 

b. Aralıklı Envanter ve Lifo Yöntemine Göre Ticari Mal Stoklarının Maliyeti

 

Lifo yönteminin uygulanması nedeniyle stokta kalan mallar; son girişlerden ilk girişlere doğru gitmek suretiyle hesaplandığından;

Toplam girişler - Toplam Çıkışlar = 480 - 360 = 120 Adet stokta kalan ticari maldır.

 

Lifo yöntemine göre stokta kalan ticari mallar ilk giren mallar olarak kabul edildiğine göre;

 

İlk Giren ve Stokta kalan Ticari Malların Fiyatı X  Stokta kalan Ticari Mal Miktarı =

 

    800 TL  X 100 Adet  =  80.000.TL

 1.000 TL  X   20 Adet  =  20.000.TL

            

Ticari Mal Stoku            100.000.TL  dir.

 

Dönem sonunda satılan ticari mal maliyetine ilişkin muhasebe kaydı ise;

______________            ____________________

621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ  HESABI      402.000.

                           153 TİCARİ MALLAR HESABI                                402.000.

Satılan ticari mallar maliyeti kaydı

______________           _____________________

 

31.12. 2000. Tarihinde ticari mal hesabının büyük defterdeki görünümü ise;

 

                              153 TİCARİ MALLAR  HESABI

Borç                                                                                              Alacak

___________________________________________________________           

  1.12.2000   Devir             80.000.    3.12.2000   Satış                90.000.

  2.12.2000   Alış             110.000.   12.12.2000  Satış              132.000.

10.12.2000  Alış              132.000.   16.12.2000  Satış              180.000.

15.12.2000  Alış              180.000.

                                                                            

Toplam                           502.000.                                               402.000

 

şeklindedir. Muhasebe kaydı işletmenin gerçek stoklarını göstermektedir. Kısaca;

Fili ticari mal stok 100.000.= Kaydi ticari mal stoku  (502.000.  -  402.000) = 100.000. TL

 

c. Sürekli Envanter ve Lifo Yöntemine Göre Satışların Maliyeti

 

Sürekli envanter yönteminde her satıştan sonra bir maliyet hesaplaması yapılması nedeniyle ve Lifo yönteminde son giren malın fiyatını esas aldığından dolayı satış tarihlerinde son giren malların fiyatları satış miktarları ile çarpılarak maliyet hesaplanacaktır.

Buna göre;

 

03.12.2000.tarihinde  en son giren mal 2.12.2000 tarihli ve birim fiyatı 1000 TL dir.

12.12.2000 tarihinde en son giren mal 10.12.2000 tarihli ve birim fiyatı 1100 TL dir.

16.12.2000 tarihinde en son giren mal 15.12.2000 tarihli ve birim fiyatı 1200 TL dir.

 

 

Satışların maliyeti;

03.12.2000 tarihindeki satış 100 Adet X 1000 TL = 100.000.TL

12.12.2000 tarihindeki satış120 Adet X 1100 TL  = 132.000.TL                                      

16.12.2000 tarihindeki satış140 Adet X 1200 TL  = 168.000.TL

 

Toplam ticari mal satışlarının maliyeti                 400.000. TL

 

 

     Bu satışlara ilişkin  her satıştan sonra yapılacak muhasebe kaydı ise;

 

______________3.12.2000_________________

621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ HESABI     100.000.

                           153 TİCARİ MALLAR HESABI                               100.000.

Ticari mal satışına ilişkin maliyet kaydı

_____________12.12.2000__________________

621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ  HESABI    132.000.

                          153 TİCARİ MALLAR HESABI                                132.000.

Ticari mal satışına ilişkin maliyet kaydı

______________16.12.2000__________________

621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ HESABI      168.000.

                           153 TİCARİ MALLAR HESABI                                168.000.

Ticari mal satışına ilişkin maliyet kaydı

______________                   ______________________

şeklinde olacaktır. 

 

d. Sürekli Envanter ve Lifo Yöntemine Göre Stokların Maliyeti

 

 1.12.2000 Tarihli devirden kalan 100 Adet X   800 =   80.000.TL

 2.12.2000 Tarihli Alıştan  kalan   10 Adet  X 1000 =   10.000.TL

15.12.2000 Tarihli Alıştan kalan   10 Adet  X 1200 =   12.000.TL

                                                                                

Toplam stokta kalan ticari mal tutarı                        102.000 TL dir.

 

31.12.2000 Tarihli  ticari mal hesabının büyük defter görünümü ise;

 

                       153  TİCARİ MALLAR HESABI

Borç                                                                                        Alacak

_________________________________________________________

  1.12.2000  Devir           80.000.         3.12.2000    Satış      100.000.

  2.12.2000  Alış           110.000.        12.12.2000    Satış      132.000. 

12.12.2000  Alış           132.000.        16.12.2000    Satış      168.000.

15.12.2000  Alış           180.000.            

                                                                        

Toplam                        502.000.                                            400.000.

 

şeklinde olacaktır. Muhasebe kaydı işletmenin gerçek stoklarını göstermektedir. Kısaca;

Fiili ticari mal stoku 102.000. = Kaydi ticari mal stoku (502.000 - 400.000.) = 102.000.  TL  dir.  

 

Yukarıdaki uygulamada görüldüğü gibi mal alım satım işlemlerinin kaydında kullanılan Aralıklı envanter kayıt yönteminde satışların maliyeti 402.000.TL stokların maliyeti ise 100.000. TL olurken; Sürekli envanter kayıt yönteminde satışların maliyeti 400.000.TL, stokların maliyeti de 102.000.TL olmaktadır.

 

Dolaysıyla enflasyonist ortamlarda sürekli envanter ve Lifo yöntemine göre yapılan değerlemede stokların maliyeti; aralıklı envanter yöntemine göre, daha gerçekçi bir değerle gösterilmiş olmaktadır. Buna karşılık aralıklı envanter yönteminde satışların maliyeti, sürekli envanter yöntemine göre daha fazla çıkmaktadır.

 

Bu durum ise, enflasyon etkisinin giderilmesinde sadece Lifo yöntemi kullanılması değil, aynı zamanda işletmelerin mal alım satım işlemlerinde muhasebe kayıtlarına esas aldığı sürekli veya aralıklı envanter kayıt yöntemlerinin kullanılmasına göre de bu etkiler farklı gözükmektedir.

     

4. SONUÇ

 

Enflasyonist ortamda ticari işletmelerin mevcut stoklarını stok değerleme yöntemlerinden birine göre değerlemeleri gerekecektir. Çünkü enflasyonist ortamda alınan ticari malların fiyatları değişik tarihlerde farklı fiyatlarla satın alınmasından dolayı bu malların satış yada stok maliyetleri hesaplanırken ticari malların stoklara giriş fiyatlarının ne olduğunun tespit edilmesi gerekir. Diğer bir ifadeyle satılan yada stokta kalan ticari malların maliyetleri hesaplanırken; ilk satın alınan malın fiyatı mı?, son satın alınan malın fiyatı mı? yada ortalama fiyatın mı dikkate alınacağı sorusu ortaya çıkmaktadır. İşte bu nedenle satılan veya stokta kalan ticari malların maliyeti; işletmelerin yapısına uygun olarak stok değerleme yöntemlerinden biri esas alınarak hesaplanmaktadır. Stok değerleme yöntemlerinin kullanılmaması ancak; fiyatlar genel seviyesinde bir değişme olmamasına bağlıdır. Çünkü; değişik tarihlerde işletmenin deposuna yada ambarına giren ticari mallardan ister ilk alınan, isterse son alınan ticari malın hepsinin alış fiyatı aynı olacağından satış yada stok maliyetleri de değişmeyecektir.

       

Enflasyonun var olduğu dönemlerde enflasyon etkisinin ortadan kaldırılması amacıyla kullanılan stok değerleme yöntemlerinden Lifo ya göre hesaplanan ticari mal maliyeti aynı zamanda işletmenin mal alım satım işlemlerinde muhasebe kayıtlarına esas aldığı sürekli veya aralıklı envanter kayıt yöntemlerinin kullanılmasına göre de değişkenlik kazanmaktadır.

      

Diğer taraftan Fifo yöntemi uygulayan işletmelerde sürekli envanter ve aralıklı envanter kayıt yöntemi aynı sonucu verir. Ancak Lifo ve Fifo dışında dönem sonu sayım esasında ortalama maliyet kullanılması, sürekli envanter yönteminde ise hareketli ortalama maliyet kullanılması söz konusu olduğundan stok ve satış maliyeti rakamları iki yöntemde de farklı sonuçlar verecektir. Şüphesiz hareketli ortalama yöntemi gerçek maliyete en yakın değerleri gösterecektir.

 

5. YARARLANILAN KAYNAKLAR  

 

1. AKDOĞAN, N., TENKER, N.: Finansal Tablolar ve Mali Analiz Teknikleri,  Lebib Yalkın Yayınları, 5. Baskı, İstanbul, 1997.
2. ALTUĞ, O.: Maliyet Muhasebesi, Türkmen Kitabevi Yayın No:126,  İstanbul, 1999
3. ATAMAN, Ü.: Muhasebede Dönem İçi İşlemleri, Türkmen Kitabevi, Yayın No: 65 İstanbul, 1997
4. DURMUŞ, A.H., ARAT, M.E.: İşletmelerde Mali Tablolar Tahlili İlkeler ve Uygulamalar, 4.Baskı, Nihat Sayar Eğitim Vakfı, İstanbul, 1997.
5. SAMUR, M.: Türkiye'de Enflasyonun Mali Tablolara Yansıyan Etkisinin İncelenmesi, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul, 1998
6. Muhasebe Sistemi Uygulama Tebliği

 

Aşağıdaki linkte öğrenciler için güzel açıklamalı bir örnek var;

 

http://www.muhasebetr.com/yazarlarimiz/eda/001/

MALİYET HESAPLARININ İŞLEYİŞİ

                Maliyet hesapları, işletmenin faaliyet konusunu ilgilendiren giderlerin ve harcamaların izlendiği hesaplardır. Ticaret işletmeleri ticari faaliyetin maliyetini bu hesaplar sayesinde tespit ederek, gelir tablosunun faaliyet giderleri kısmına aktararak, dönem kar/zararının hesaplanmasında işe yarar.
Üretim işletmeleri de faaliyet giderlerinin yanı sıra ürettikleri mal ya da hizmetin maliyetinin tespitinde bu bölümde yer alan hesapları kullanırlar. Elde edilen üretim maliyeti bu hesaplardan ilgili gelir tablosu hesaplarına yansıtılır.
                Maliyet hesapları 7/A ve 7/B olmak üzere iki gruptur. 7/A grubundaki hesaplar işletmelerdeki GİDER YERLERİ ESASI’na göre, 7/B grubundaki hesaplar ise işletmelerdeki GİDER ÇEŞİTLERİ ESASI’na göre tasnif edilmiştir. 
Mükellefler 7/A veya 7/B gruplarından dilediklerini seçmek sureti ile sadece birisini kullanabilirler, ancak; yasalar açısından üretim işletmelerinden aktif toplamları veya net satışlarının Maliye Bakanlığınca her yıl Aralık ayında ilan edilen rakamsal ölçüleri aşan mükelleflerin 7/A grubunu kullanmaları ve bilanço ile gelir tablosunun yanı sıra ek mali tabloları da hazırlamaları zorunluluğu söz konusudur. Ticaret işletmeler ile söz konusu sınırları aşmayan üretim ve hizmet işletmeleri  diledikleri grubu seçebilirler. 
200....... dönem sonunda aktif toplamları .........................-TL’yi veya net satışları tutarı ........................-TL’yi aşan hizmet ve üretim işletmeleri 200.... hesap döneminde 7/A grubundaki maliyet hesaplarını kullanmaları ve ek mali tabloları hazırlamaları şarttır. Bu rakamlar her yıl Aralık ayında ilan edilen yeniden değerleme oranları ile çarpılmak sureti ile arttırılarak bir sonraki dönem uygulanacak grup hakkında karar verilir.

Bilindiği üzere bir hesap dönemi için 4 kez geçici vergi beyannamesi verilmekte ve bu beyannameye gelir tablosu da eklenmektedir. Gelir tablosu gelir tablosu hesaplarındaki verilerden elde edilen bir tablodur. O bakımdan her geçici vergi dönemi sonu itibarı ile maliyet hesaplarının gelir tablosu hesaplarına yansıtılması gerekmektedir.  Bu yansıtma işlemi sırasında maliyet hesapları kapatılmayıp, faaliyet giderleri yansıtma hesapları aracılığı ile gelir tablosu hesaplarına aktarma işlemi gerçekleştirilir. Maliyet hesapları dönem sonlarında yansıtma hesapları ile karşı karşıya getirilerek kapatılır. Şayet, istenirse maliyet hesapları geçici vergi dönemlerinde yapılan yansıtma işleminin hemen ardından kapatılabilir.
Yıl sonunda sırası ile şu işlemler yapılır:

1. Yansıtma hesapları borçlandırılarak, maliyet hesapları alacaklandırılır ve böylece maliyet hesapları ve yansıtma hesapları tümüyle sıfırlanmış olur. (Fiili maliyet yöntemi kullanılmışsa maliyet, yansıtma ve gelir tablosu hesapları eşit çıkmalıdır. Örnek: 770=771=632)

2. Genel geçici mizan çıkarılarak bilanço hesapları ile fiili(mevcut) durumlar sırasıyla karşılaştırılır, farklılık çıkan hesaplar farklılığın nedeni göz önünde bulundurularak yapılacak muhasebe kayıtları ile mutabakat sağlanır.

3. Önceden uzun vadeli iken (280-Gelecek Yıllara Ait Giderler, 281-Gelir Tahakkukları, 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler ve 481-Gider Tahakkukları gibi hesaplar) dönem sonu itibarı ile kısa vadeli döneme ilişkin tutarlar aynı hesapların kısa vadeli hesaplarına nakledilir. 

4. Gelir tablosu, gelir tablosu hesaplarından yararlanılarak hazırlanarak gelir tablosu hesapları usulünce kapatılır.

5. Gelir tablosu hesaplarının kapatılması: Gider ve gelir hesapları birer yevmiye kaydı ile 690-DÖNEM KARI VEYA ZARARI hesabı ile karşılaştırılarak kapatılırlar.

6. 690-DÖNEM KARI VEYA ZARARI HESABI alacak kalanı vermiş ise (yani kar söz konusu ise) ödenecek gelir veya kurumlar vergisi hesaplanarak 691-DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI(-) hesabına alacak yazılır. Verginin böylece brüt kardan ayrıştırılmasından sonra kalan net kar ise 692-DÖNEM NET KARI hesabına alacak yazılarak 690-D K/Z hesabı da kapatılmış olur. 

7. 691-DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI(-) hesabı, aynı ismi taşıyan 370-DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI hesabına devredilerek kapatılır.

8. 692-DÖNEM NET KARI hesabı alacak kalanı vermiş ise 590-DÖNEM NET KARI hesabına, borç kalanı vermiş ise 591-DÖNEM NET ZAZARI(-) hesabına devredilerek kapatılır. Böylece tüm gelir tablosu hesapları kapatılmış olur. Muhasebenin bu evresinde tüm maliyet ve gelir tablosu hesaplarının kapatılmasından sonra bilanço çıkarılır.

9. Bilançonun hazırlanması: Bilanço alınmazdan önce yukarıdaki işlemler tamamlanmış olmalıdır, yani gelir tablosu ve maliyet hesaplarının tümünün kapatılmış olması gerekir.

10. Son olarak bilanço hesapları da ters kayıtla kapatılır ve bundan sonra hiçbir muhasebe kaydı yapılamaz.

11. Ertesi gün yani 1 Ocak’ta en son yapılan ters kayıt düz çevrilerek açılış kaydı yapılmış olur.

                Yukarıda görüldüğü üzere, 751, 761, 771 ve 781 nolu hesaplar, 750, 760, 770 ve 780 nolu hesapların birikintilerini alarak gelir tablosu hesaplarına yansıtmaktadır. Geçici vergi dönemleri sonunda veya hesap dönemi sonunda bir defada 751, 761, 771 ve 781 nolu hesaplar ile 750, 760, 770 ve 780 nolu hesaplar birbirlerini kapatacak şekilde muhasebeleştirilerek kapatılırlar. Şöyle ki;

GELİR TABLOSU HESAPLARININ 690 NOLU HESABA AYRI AYRI DEVREDİLEREK KAPATILMASI İSE ŞÖYLEDİR:

7/B SEÇENEĞİNE GÖRE MEMUR ÜCRT.TAHAKKUKU

-----------------------/---/------------------------------

792  MEMUR ÜCRET VE GİDERLERİ  2.000

360  ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR  340.

361  ÖDENECEK SOSYAL

       GÜVENLİK KESİNTİLERİ               280.

381 GiDER TAHAKKUKLARI           1.380. 

Personel ücretlerinin tahakkuku

----------------------/---/--------------------------------

 

ÖDEME KAYDI

---------------------/---/----------------------------------

381-GİDER TAHAKKUKLARI HS. 1.380

                                            100-KASA           1.380

-------------------/--/--------------------------------------                

1. Direkt İlk Madde ve Malzeme Alımı 4.200.000 Tl dır.
2. DİİM kullanımlarının 4.000.000 Tl sı direkt ilk madde, 400.000 Tl sı işletme malzemesidir.
3. İşçilik tahakkuklarının 2.000.000 Tl sı direkt işçilik, 500.000 Tl sı endirekt işçiliktir.
4. Dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler  1.100.000 Tl bunun % 90 ı üretim, % 10 u pazarlama satış dağıtımla ilgilidir.
5. Amortisman ve tükenme paylarının 1.400.000 Tl sı üretim, 800.000 Tl sı Pazarlama-Dağıtım ile ilgilidir.
6. Finansman giderlerinin üretimle ilgili kısmı 1.200.000 Tl doğrudan gider yazılan kısmı 50.000 Tl dır.
7. Üretimi tamamlanan mamullerin yarısı 11.000.000 Tl sına satılmıştır.
8.                                                D.B.S.                    D.S.S.

DİMMM                               2.000.000               1.800.000

Yarı mamul                                  -                          200.000

Mamul                                   4.100.000           10.045.000

9. Alım-satım-gider işlemleri kredilidir.

 ---------------------------------------

150 DİMM               4.200.000

                                                 320 Satıcılar          4.200.000  

(DİMM Satın alınması)

---------------------------------------------

 

710 DİMM Gider     4.000.000

730 GÜG                    400.000   

                                                 150 İlk Mad. Mal.  4.400.000   

(Stoktan madde sevki)

---------------------------------------------

 

720 Direkt İşçilik    2.000.000

730  GÜG                   500.000

                                                    381- Gider Tahakkuk 2.500.000 

 (İşçi Ücretlerinin Tahakkuku)

-----------------------------------------------

 

730 – GÜG             1.600.000

                                                    381 – Gider Tahakkuku  1.600.000

(Memur Ücretlerinin Tahakkuku)

----------------------------------------

 

730 – GÜG              990.000

760 –Paz.Sat.dağ     110.000

                                                   320 – Satıcılar         1.100.000

(Dışarıdan Sağ. Fayda Hizmetler)

---------------------------------------------

 

730 – GÜG           1.400.000

760 – Paz.Sat           800.000

                                                  257 – Amortisman         2.200.000

(Amortisman ve Tükenme Payı )

------------------------------------------------

 

730 – GÜG            1.200.000

780 -  Fin. Gid           50.000

                                                 102 – Bankalar             1.250.000 

 (Finansman giderleri)

------------------------------------------------

 

151 – Yarı Mamul 12.090.000

                                                711 – DİMM Yan.H  4.000.000

                                               721 – Dİ Yan.Hes        2.000.000

                                               731 _GÜG Yan.Hes     6.09.0000   

(Üretim Giderlerinin Yansıtılması)

----------------------------------------------------

 

152 – Mamuller     11.890.000

                                               151 – Yarı Mamul  11.890.000

-------------------------------------------------------

 

120 –Alıcılar        11.000.000

                                               600 _Yurt İçi satış  11.000.00

---------------------------------------------------------------

 

620 _SMM            5.945.000

                                               152 –mamuller        5.945.000

-------------------------------------------------------------

 

7/B YE GÖRE

 

 

- İşletme 2.000.000 TL ilk madde, 400.000 TL yardımcı malzeme, 300.000 TL lık işletme malzemesi ve 100.000 TL lık ambalaj malzemesi satın almıştır.

-  Yukarıdaki madde ve malzemelerin yarısı üretime gönderilmiştir.

-  İşçi tahakkukları şöyledir : Brüt ücret 800.000 TL, SSK İşveren Payı 160.000 TL, SSK İşçi Payı  110.000 TL, GV. 200.000 TL, Damga Vergisi 2.000 TL, Çeşitli Fonlar 87.000 TL dır.

- Yönetim, Pazarlama ve Ar-ge çalışanlarının ücret tahakkukları şöyledir. Brüt ücret 450.000 TL, SSK İşveren payı 90.000 TL, SSK İşçi payı :63.000, GV 112.500 TL , DV 1.125 TL, Çeşitli Fonlar 49.000 TL dır.

-Elektrik gideri 150.000 TL, Su gideri 50.000 TL,  PTT Gideri 40.000 TL, Fason İş Bedeli 400.000 TL ödenmiştir.

- Kira 250.000 TL, Sigorta 50.000 TL, Kırtasiye 60.000 TL dır.

- Emlak vergisi 100.000 TL, İlan vergisi 60.000 TL dır.      

- Amortisman payı 2.000.000 TL,  Üretim için kullanılan kredinin faizi 300.000 TL dır.

- Üretilen mamullerin yarısı   4.000.000 TL ya satılmıştır.

Fonksiyonlarına göre gider dağılımları :

Gider Türü                             Üretim Bölümü                      Ar-Ge                     Paz. Satış                               G.Y.G

DİMM                                   1.400.000                                    -                                -                                           -

İşçi Ücretleri                             960.000                                      -                                   -                                        -

Memur Ücretleri                        135.000                              135.000                  135.000                                  135.000

Dışarıdan Sağ. Fayda                460.000                               60.000                   60.000                                   60.000

Çeşitli Giderler                           90.000                90.000                    90.000                                   90.000

Vergi Resim                                40.000                40.000                    40.000                                    40.000

Amortisman                           1.500.000                               20.000                    20.000                                    20.000

Finansman                                300.000                    -                              -                                                -

                                               4.885.000                               345.000                  605.000                                  525.000

 

Muhasebe Kayıtları :

150 – İlk Madde ve Malzeme        2.800.000

                320 – Satıcılar                                        2.800.000

 

790- İlk Mad  ve Mal. Gid.          1.400.000

                150- İlk Mad. Mal.                                1.400.000

 

791 –İşçi Ücret ve Gid                       960.000

                335- Personele Borç                              401.000

                360-Ödenecek Vergi                              289.000

                361-Ödenecek SSK                                270.000

 

792-Memur Ücret ve Gid.                 540.000

                335-Personel Borç                 224.375

                360-Ödenecek Vergi                              162.625

                361- Ödenecek SSK                               153.000

 

793-Dış.Sağ.Fayda             640.000

                100-Kasa                                               240.000

                320-Satıcılar                                           400.000

 

794-Çeşitli Giderler                          360.000

                100-Kasa                                               360.000

 

795-Vergi Resim Harç                     160.000

                100-Kasa                                               160.000

 

796-Amortisman                         2.000.000

                373-Mal.Gid.                                         2.000.000

 

797- Finansman Gid.                300.000

                300-Banka Krd                                      300.000

 

799-Üretim Maliyeti               4.885.000

630-Ar-Ge Gider                        345.000

631-Paz.Sat.Dağ                        605.000

632-Gen.Yön.Gid       525.000

660-Kısa Vad. Borç                   300.000

                798-Gid. Çeş.                                        6.660.000

 

152-Mamuller                       4.885.000

                799-Üretim Mal                                    4.885.000

 

100-Kasa                              4.000.000

                600-Yurt İçi Satış                   4.000.000

 

620-SMM                           2.442.500

                152-Mamuller                                        2.442.500

 

798-Gider Çeş Yan. Hes               6.660.000

                790-İlk Madde Mal.                              1.400.000

                791-İşçi Ücret ve Gid                               960.000

                792-Memur Ücret ve Gid                        540.000

                793-Dış.Sağ.Fayda                   640.000

                794-Çeşitli Giderler                                 360.000

                795-Vergi Resim Harç                             160.000

                796-Amortisman                                   2.000.000

                797-Finansman Giderleri                         300.000

 

690-Dönem Kar/Zarar                           4.217.500

                620-SMM                                             2.442.500

                630-Ar-Geliştirme Gir.                            345.000

                631-Paz.sat.dağıtım Gid                          605.000

                632-Genel Yön. Gid.                             525.000

                660-Kısa Vad. Borç Gid.                         300.000

 

600-Yurt İçi Satışlar                              4.000.000

                690-Dönem Kar/Zarar                           4.000.000

 

		151 Ü-YARI MAMULLR.HES 152  MAMULLER HES				550 150	700
			799 ÜRETİM MALİYET HES.
		MALİYETLERİN  DEVRİ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Yukarıda gösterildiği gibi hesaplar dönem sonunda ilgili hesaplara aktarılarak kapatılmaktadır. Bu seçenekte(7/B) maliyet unsurları alt hesabı oluşturduğu için  gerek kullanılması  gerekse hammadde  giderlerinin bulunmadığı üretimde fazla bir karışıklığa yol açmayacaktır.

 

Maliyet Unsurları

1. Ham madde ile ilgili işlemler
2. İşçilik ile ilgili işlemler
3. Genel üretim giderleri ile ilgili işlemler.

Alt hesaplar için örnek

 

            790 İlk Madde Malzeme Giderleri

                        *Üretim

                                   * A mamul Maliyet giderleri

                                               *D. İlk Madde Malzeme Giderleri

                                               *E. İlk Madde malzeme Giderleri

                        *Pazarlama-Satış 

*İlk Madde Malzeme Giderleri

*Yönetim 

*İlk Madde Malzeme Giderleri

791  İşçi Ücret ve Giderleri

                        *Üretim

                                   * A mamul Maliyet giderleri

                                               *D. İşçilik Giderleri

                                               *E. İşçilik  Giderleri

                        *Pazarlama-Satış 

* İşçilik Giderleri

*Yönetim 

* İşçilik Giderleri

 

Diğer hesaplar aynı şekilde bölümlenebilir veya uygulayıcı ihtiyacına daha uygun ara ve alt hesapları belirleyebilir.

 

Bu şekilde alt hesapların açılması gerekli olmakla birlikte uygulayıcı açısından kolaylık sağlamaktadır. Çünkü maliyet hesaplamalarında hammaddenin doğadan elde edilmesi veya fason üretimde olduğu gibi işlenmek üzere alınmasında “Direkt ilk madde ve malzeme giderleri”  hesabına herhangi bir tutar yazılmayacaktır.

 

Dönem sonunda ise aşağıda gösterildiği gibi 798 Gider Çeşitleri Yansıtma hesabı yardımı ile 799 hesaba aktarılacaktır.

 

		799 ÜRETİM MALİYET HES. 631 PAZ-SAT-DAĞ GİDR HES 632 GEN. YÖN. GİDR HES				700 200 100	1.000
			798 GİD. ÇEŞİTLERİ YAN HES.            *ÜRETİM            *SATIŞ           *YÖNETİM
		DÖNEM GİDERLERİNİN DEVRİ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

		798 GİD. ÇEŞTLR. YAN HES.  *ÜRETİM  *SATIŞ         *YÖNETİM				700 200 100	1.000
			790 İ M. M GİD HES 791 İ Ü VE  GİD HES 792 M Ü VE GİD HES 793 DIŞ SAĞ. FYD. HZMGİD HES 794 ÇEŞİTLİ GİDR. HES. … …
		YANSITMA VE GİDER HS KAPATILMASI